İspanya Zeytinyağı: 188 Bin Ton Piyasadan Çekiliyor

İspanya 188 Bin Ton Zeytinyağını Piyasadan Çekiyor

İspanya zeytinyağı piyasasında Avrupa Birliği’nde daha önce zorunlu olarak hiç uygulanmamış bir adım atıldı. İspanya Tarım, Balıkçılık ve Gıda Bakanlığı’na (MAPA) bağlı Tarımsal Üretim ve Piyasalar Genel Müdürlüğü’nün 4 Kasım 2026 tarihli kararı, 6 Kasım’da Resmî Gazete BOE’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi. Karara göre ülkedeki tüm yağhaneler, Kasım 2026’dan itibaren aylık olarak beyan ettikleri kümülatif üretimin yüzde 12’sini piyasadan ayırmak zorunda; Bakanlık bunun yaklaşık 188 bin tona karşılık geldiğini hesaplıyor. Türk basınında “piyasadan çekme” olarak yer alan uygulama aslında imha ya da sanayiye yönlendirme değil, zorunlu ve geçici bir stoklama: Ayrılan yağ, yağhanenin kendi tesislerinde ya da kiralık depolarda 30 Eylül 2027’ye kadar satışa çıkarılmadan bekletilecek. Ekim ayında üretilen yağ kapsam dışında tutuldu; hangi kategoriden (natürel sızma, natürel ya da lampant) yağ ayrılacağına yağhane sahibi karar veriyor. Mevzuat yüzde 20’ye kadar çekime izin verse de Bakanlık yüzde 12’yi seçti ve oranın 31 Aralık 2026’dan itibaren hasat ve piyasa verilerine göre yeniden düzenlenebileceğini açıkladı.

Haftalık Zeytin E-Bülteni

Dünya zeytincilik gündemi her Cuma e-posta kutunuzda: rekolte, fiyatlar, araştırmalar ve sektör haberleri.

Ücretsiz Üye Olun

Kararın arkasında rekora yakın bir arz tablosu var. MAPA’nın 1 Ekim’de açıkladığı ilk tahmine göre İspanya 2026/27 sezonunda 1.602.596 ton zeytinyağı üretecek; bu, bir önceki sezona göre yüzde 23 artış ve ülke tarihinin dördüncü büyük hasadı demek. Sezona devreden stoklar da yaklaşık 357 bin tonla yüzde 23 yükseldi ve stok ile üretimin toplamı 1,96 milyon tona çıktı; bu, 2018/19’dan bu yana en yüksek düzey. Mekanizmanın devreye girmesi için bu toplamın önceki altı sezon ortalamasının (1.536.800 ton) en az yüzde 120’sine, yani 1.844.100 tona ulaşması gerekiyordu; eşik yaklaşık 115 bin ton aşıldı. Ortalama ithalat da formüle eklendiğinde çekilmesi gereken miktar yaklaşık 189 bin ton, yani üretimin yüzde 12’si olarak hesaplanıyor. Fiyatlar da bu fazlayı yansıtıyor: Endülüs’te natürel sızma zeytinyağının üretici fiyatı karar günlerinde kilogram başına 3,03 euroya geriledi; yedi hafta önceye göre düşüş yüzde 14. Natürel 2,93, lampant 2,84 euro/kg düzeyindeydi. ASAJA, COAG, UPA ve Cooperativas Agro-alimentarias, Ekim ayında fiyatların 3,20 euronun altına inerek maliyeti karşılamadığını belirterek Bakanlıktan acil müdahale istemişti. Ölçek vermesi açısından, depoya alınacak 188 bin ton, 280–300 bin ton olarak tahmin edilen 2026/27 Yunan hasadının yaklaşık üçte ikisine denk geliyor.

Grafiklerinizi
Ücretsiz
HazırlıyoruzZEYTİN DERGİSİREKLAM YERİREKLAM VER

Uygulamanın dayanağı, AB’nin Ortak Piyasa Düzeni Tüzüğü 1308/2013’ün 167 bis maddesi. Bu madde, üretici üye devletlere zeytinyağı arzını düzenleyen pazarlama kuralları koyma imkânı veriyor; İspanya bunu 84/2021 sayılı Kraliyet Kararnamesi ve her sezon yayımlanan pazarlama normuyla uyguluyor. Bu sezonun normu (Orden APA/1145/2026) 30 Ekim’de yürürlüğe girmişti; geçen sezon da bir norm vardı ama eşik aşılmadığı için kullanılmadı. İspanya 2019/20 krizinde de 196 bin tonu aşkın yağı depolamıştı; ancak o zaman araç, AB’nin gönüllü ve sübvansiyonlu özel depolama yardımıydı ve ağırlıkla lampant yağ depolanmıştı. Bu kez uygulama zorunlu, tüm yağhaneleri kapsıyor ve depolama maliyeti için kamu desteği öngörmüyor. Üretici örgütleri kararı memnuniyetle karşıladı: COAG adımı fiyat istikrarı için tarihi buldu; UPA Endülüs Genel Sekreteri Jesús Cózar, Bakanlığın daha önce hiç uygulamadığı bir önlem olduğunu vurguladı. Córdoba’daki örgütler ise önlemi destekleyip tek başına yetersiz buluyor; ASAJA Córdoba Başkanı Fernando Adell, depolama sürerken üçüncü ülkelerden gelen ithalatın sıkı denetlenmesini istedi. Sanayi cephesi karşı: İhracatçılar birliği ASOLIVA, ambalajcılar birliği ANIERAC, INFAOLIVA ve Almazaras Federadas de España, pazarlama normuna karşı Ulusal Mahkeme’de (Audiencia Nacional) dava açmıştı. Sanayi, altı sezonluk referans döneminin eşiği çarpıttığını ve stoklanan yağın gelecek sezon piyasaya dönmesinin o sezonu da baskılayacağını savunuyor; İspanyol basını yeni karara da itiraz edileceğini yazıyor.

“Zeytin Sıkım Operatörleri”Sıkım ustaları ve fabrikalar için Facebook grubuGRUBA KATILIN

Türk zeytinyağı sektörü açısından karar iki yönlü okunmalı. Dünyanın en büyük üreticisinin arzının yaklaşık sekizde birini bir yıl boyunca dondurması, İspanyol fiyatlarındaki düşüşü yavaşlatmayı hedefliyor. İspanyol fiyatları İtalya, ABD ve diğer ithalatçı pazarlarda dökme yağ için referans kabul edildiğinden, Türk ihracatçıların karşılaştığı fiyat baskısının bir ölçüde hafiflemesi beklenebilir. Öte yandan bu yağ yok olmuyor; Ekim 2027’den sonra yeni hasatla birlikte yeniden piyasaya gelecek ve 2027/28 sezonu da bol geçerse baskı tekrar gündeme oturabilir. İspanyol üreticilerin ithalat denetimi talebi de İspanya’ya dökme yağ satan ülkeler için izlenmesi gereken bir başlık. Önümüzdeki aylarda takip edilecek tarihler belli: 31 Aralık 2026’dan sonra oranın revize edilip edilmeyeceği, Audiencia Nacional’deki davanın seyri ve depolama süresinin sona erdiği 30 Eylül 2027.

BU YAZIYI PAYLAŞIN

Facebook X

KAYNAKLAR

BOE – Orden APA/1145/2026 (2026/27 zeytinyağı pazarlama normu): https://boe.es/boe/dias/2026/10/30/pdfs/BOE-A-2026-22717.pdf

MAPA – 2026/27 pazarlama normu basın açıklaması (30 Ekim 2026): https://www.mapa.gob.es/es/prensa/ultimas-noticias/detalle_noticias/minuto-de-silencio-en-memoria-de-las-v-ctimas-del-accidente-ferroviario-en-urda/5671c637-3f65-4236-a685-b608536982d7

MAPA – Norm taslağı kamuoyu görüşü basın notu (23 Temmuz 2026): https://www.mapa.gob.es/dam/mapa/contenido/prensa/notas-de-prensa/documentos/documentos-2026/26-07-23-audiencia-p-blica-norma-comercializaci-n-aceite.pdf