Üretim Zorlukları: İtalyan zeytinyağı üretimi 2024/25 hasat sezonunda 250.000 metrik tona düşerek, bir önceki sezona kıyasla %24-32 oranında gerileme kaydetti (kaynak: Olive Oil Times). Başlıca nedenler arasında kuraklık, rekor sıcaklar ve özellikle Puglia ve Sicilya gibi büyük üretim bölgelerini etkileyen iklim değişikliği etkileri yer alıyor.
Fiyat Dinamikleri: İtalyan sızma zeytinyağı fiyatları 2024 yılında %30 artarak kilogram başına yaklaşık 9,30 €’ya ulaştı (kaynak:Italianfood.net). Üretimdeki düşüşe rağmen, İtalyan zeytinyağı ihracatı 2024 yılında hacim olarak %6,8 artışla 344.000 tona yükseldi ve değer olarak 3,09 milyar €’yu aşarak 2023’e göre %43 artış gösterdi
Tüketici Eğilimleri: İtalya’da kişi başına zeytinyağı tüketimi 2024 yılında yıllık yaklaşık 7,5 litreye geriledi; tüketiciler fiyat baskıları nedeniyle giderek daha ucuz seçeneklere yöneliyor. Ancak kaliteye ve korumalı menşe sertifikalarına (DOP/IGP) öncelik veren güçlü bir premium segment devam ediyor.
Teknolojik Yenilikler
İşleme Teknolojileri: İtalya, zeytinyağı üretim altyapısını modernize etmek için yoğun yatırımlar yapıyor. 100 milyon €’luk bir kamu fonu girişimi, 2026’dan itibaren İtalya genelindeki zeytinyağı fabrikalarını yükseltmeyi amaçlıyor; fonlar ürün kalitesini, sürdürülebilirliği ve yeniliği artırmak için dağıtılacak. Büyük yatırımlar arasında Puglia için 27 milyon €, Calabria için 16,5 milyon € ve Sicilya için 13 milyon € bulunuyor.
İtalyan üreticiler şu ileri ekstraksiyon teknolojilerini benimsiyor:
- Malaksasyon sırasında yoğurmayı ortadan kaldırarak günlük yağ üretimini %45 artıran ve %35 enerji tasarrufu sağlayan ultrason ve darbeli elektrik alan (PEF) uygulamaları
- Yağ kalitesini koruyan ve raf ömrünü uzatan, azot kontrollü ortamlarla birleştirilmiş susuz ekstraksiyon teknikleri
- Üretim verimliliğini artırmak ve çevresel etkiyi azaltmak için hassas sulama ve IoT tabanlı izleme sistemleri
İzlenebilirlik için Blockchain: 15 bölgede 250.000’den fazla üyeyi temsil eden Italia Olivicola, Euranet ile ortaklık kurarak Algorand platformunu kullanan blockchain teknolojisini uygulamaya koydu. Bu sistem her önemli işlem için NFT düzenleyerek, çiftlikten tüketiciye kadar tam ürün izlenebilirliği sağlayan ve sahteciliğe karşı koruma sunan değiştirilemez bir dijital kayıt oluşturuyor.
Hükümet Girişimleri
İtalyan hükümeti iddialı hedeflerle Ulusal Zeytin Planı’nı açıkladı: önümüzdeki on yıl içinde zeytinyağı üretimini %25 artırmak ve üretim maliyetlerini en az %20 azaltmak. Strateji, tedarik zincirini güçlendirmeye, zeytinyağı fabrikalarını desteklemeye, yeni yetiştirme alanlarını teşvik etmeye ve işletmeciler arasında daha fazla iş birliğini teşvik etmeye odaklanıyor.
Sektör şu anda yaklaşık 620.000 kayıtlı şirketten ve 4.240 aktif zeytinyağı fabrikasından oluşuyor; İtalya’nın bir milyon hektarlık zeytin bahçesinin neredeyse dörtte biri organik olarak işletiliyor.
